«گزارش یک آدمربایی» اثری است از گابریل گارسیا مارکز (نویسندهی کلمبیایی و برندهی جایزهی نوبل ادبیات، از ۱۹۲۷ تا ۲۰۱۴) که در سال ۱۹۹۶ منتشر شده است. این کتاب روایت مستند و تکاندهندهای است از موج آدمرباییهای سیاسی در کلمبیا و نبرد میان دولت، کارتلهای مواد مخدر و انسانهایی که جانشان به ابزار فشار و معامله تبدیل شد.
دربارهی گزارش یک آدمربایی
کتاب گزارش یک آدمربایی (News of a Kidnapping) یکی از متفاوتترین آثار گابریل گارسیا مارکز است؛ اثری که خواننده را غافلگیر میکند، زیرا در آن خبری از رئالیسم جادویی، باران گلها یا ارواح سرگردان نیست. این کتاب با واقعیتی عریان و بیپرده سروکار دارد؛ واقعیتی که خود آنقدر تلخ و هولناک است که نیازی به خیالپردازی ندارد.
مارکز در این اثر به سراغ یکی از تاریکترین دورههای تاریخ معاصر کلمبیا میرود؛ سالهایی که کشور زیر سایهی خشونت سازمانیافتهی کارتلهای مواد مخدر، بهویژه شبکهی پابلو اسکوبار، نفس میکشید. آدمربایی، تهدید و ترور به ابزارهای روزمرهی قدرت تبدیل شده بودند و مرز میان زندگی عادی و وحشت دائمی از میان رفته بود.
این کتاب روایت مستند مجموعهای از آدمرباییهای هدفمند است که در اوایل دههی ۱۹۹۰ رخ داد؛ گروگانگیری روزنامهنگاران و شخصیتهای بانفوذ سیاسی با هدف فشار بر دولت برای لغو استرداد قاچاقچیان مواد مخدر به ایالات متحده. مارکز این رویدادها را نه صرفاً بهعنوان خبر، بلکه بهعنوان داستانی انسانی بازسازی میکند.
نویسنده با مهارتی مثالزدنی، گزارشگری ژورنالیستی را با نثر ادبی پیوند میزند. او وفادار به واقعیت میماند، اما از دل جزئیات، تعلیق، ریتم و عمق روانی میآفریند. نتیجه، متنی است که هم سند تاریخی است و هم اثری ادبی با کشش روایی بالا.
در گزارش یک آدمربایی، تمرکز صرفاً بر آدمربایان یا قدرت جنایتکاران نیست، بلکه نگاه اصلی متوجه قربانیان و خانوادههای آنهاست. اضطراب انتظار، فرسایش روحی، امیدهای کوتاهمدت و ترسهای بیپایان، بخش مهمی از روایت را شکل میدهند و خواننده را به درون تجربهی زیستهی گروگانها میکشانند.
مارکز در این کتاب نشان میدهد که خشونت چگونه به زندگی روزمره نفوذ میکند و چگونه سیاست، رسانه و ترس در هم تنیده میشوند. آدمربایی فقط یک جنایت فردی نیست، بلکه نشانهای از فروپاشی نظم اجتماعی و اخلاقی است؛ وضعیتی که در آن همه، بهنوعی گروگاناند.
یکی از نقاط قوت کتاب، پرهیز نویسنده از قهرمانسازی یا احساساتینویسی است. مارکز نه جنایتکاران را اسطوره میکند و نه قربانیان را قدیس. او با فاصلهای هوشمندانه روایت میکند و همین خونسردی، تأثیر متن را دوچندان میسازد.
در عین حال، کتاب تصویری دقیق از نقش رسانهها ارائه میدهد؛ از روزنامهنگارانی که خود به گروگان گرفته میشوند تا فشار افکار عمومی و بازیهای پنهان قدرت. مارکز که خود سالها روزنامهنگار بوده، این جهان را از درون میشناسد و با جزئیاتی زنده بازنمایی میکند.
گزارش یک آدمربایی نشان میدهد که ترس چگونه به یک ساختار سیاسی بدل میشود. در این روایت، وحشت نه یک اتفاق مقطعی، بلکه بخشی از سازوکار حکومت، مذاکره و تصمیمگیری است؛ وضعیتی که در آن جان انسانها به ابزار چانهزنی تقلیل مییابد.
این کتاب همچنین چهرهای دیگر از مارکز را آشکار میکند؛ نویسندهای متعهد به ثبت حقیقت، حتی زمانی که حقیقت از هر داستان خیالی هولناکتر است. او در اینجا بیش از آنکه افسونگر باشد، شاهدی دقیق و مسئول است.
خواندن این اثر، تجربهای سنگین اما ضروری است. کتاب از خواننده میخواهد آرام نخواند، بیتفاوت عبور نکند و مدام از خود بپرسد که خشونت سازمانیافته چگونه میتواند یک جامعه را از درون تهی کند.
گزارش یک آدمربایی نهفقط روایتی از کلمبیا، بلکه هشداری جهانی است؛ کتابی دربارهی قدرت، ترس، رسانه و انسانهایی که در میان بازیهای بزرگ سیاسی، زندگیشان به گروگان گرفته میشود. این اثر نشان میدهد که گاهی واقعیت، بینیاز از هر جادویی، خود عمیقاً تکاندهنده است.
رمان گزارش یک آدمربایی در وبسایت goodreads دارای امتیاز ۳.۹۱ با بیش از ۱۶۳۰۰ رای و ۱۱۰۰ نقد و نظر است. این کتاب در ایران بر ترجمههایی از جاهد جهانشاهی، امیرحسین فطانت، کیومرث پارسای، علیرضا چگینی نژاد و فاطمه رسولی به بازار عرضه شده است.
خلاصهی مطالب گزارش یک آدمربایی
کتاب گزارش یک آدمربایی با موجی از آدمرباییهای هدفمند در کلمبیا آغاز میشود؛ زمانی که کشور درگیر جنگی پنهان میان دولت و کارتلهای قدرتمند مواد مخدر است. قربانیان این آدمرباییها اغلب روزنامهنگاران و نزدیکان سیاستمداراناند؛ افرادی که ربوده شدنشان میتواند فشار افکار عمومی و سیاسی ایجاد کند.
کارتل پابلو اسکوبار با این گروگانگیریها هدفی مشخص دارد: جلوگیری از اجرای قانون استرداد مجرمان مواد مخدر به ایالات متحده. آدمربایی به ابزاری سیاسی تبدیل میشود و جان انسانها در مرکز یک معاملهی نابرابر قرار میگیرد.
مارکز روایت را از زاویههای مختلف پیش میبرد؛ هم زندگی گروگانها را دنبال میکند و هم تلاشهای خانوادهها، دولت و واسطهها را برای آزادی آنها نشان میدهد. هر آدمربایی داستانی جداگانه دارد، اما همگی در شبکهای از ترس و ناامنی به هم گره خوردهاند.
در محلهای اسارت، گروگانها با شرایطی طاقتفرسا روبهرو هستند: جابهجاییهای مداوم، بیخبری مطلق، محدودیتهای شدید و اضطراب دائمی. آنها میان امید به آزادی و ترس از مرگ در نوساناند و هر نشانهی کوچک، معنایی بزرگ پیدا میکند.
در سوی دیگر، خانوادهها روزهایی فرساینده را میگذرانند. انتظار، مذاکرههای پنهانی، تماسهای مبهم و اخبار ضدونقیض، زندگی آنها را به تعلیقی دردناک بدل میکند. مارکز نشان میدهد که آدمربایی فقط فرد ربودهشده را درگیر نمیکند، بلکه خانواده و اطرافیانش را نیز به گروگان میگیرد.
دولت کلمبیا در موقعیتی پیچیده قرار دارد؛ از یکسو باید در برابر باجگیری کارتلها مقاومت کند و از سوی دیگر با فشار افکار عمومی و خطر جان گروگانها روبهروست. تصمیمهای سیاسی در فضایی گرفته میشوند که هر انتخاب میتواند پیامدهای مرگبار داشته باشد.
رسانهها نقشی دوگانه دارند؛ هم ابزار اطلاعرسانیاند و هم ناخواسته بخشی از بازی قدرت. مارکز با دقت نشان میدهد که چگونه خبر، سکوت خبری و شایعه میتوانند بر سرنوشت گروگانها اثر بگذارند.
در طول داستان، برخی گروگانها آزاد میشوند و برخی دیگر همچنان در اسارت میمانند. آزادیها همیشه با شادی کامل همراه نیست؛ زیرا تجربهی اسارت، زخمهایی عمیق و ماندگار بر روان افراد باقی میگذارد.
همزمان، فشارها بر شبکهی اسکوبار افزایش مییابد و توازن قدرت بهتدریج تغییر میکند. مذاکرات، تهدیدها و عملیاتهای امنیتی فضای داستان را به سمت نقطهای بحرانی سوق میدهد که در آن سرنوشت گروگانها به تحولات بزرگتر سیاسی گره میخورد.
در پایان، کتاب به جمعبندی این دورهی تلخ میرسد؛ دورهای که در آن آدمربایی به زبان سیاست تبدیل شده بود. گزارش یک آدمربایی با ثبت سرگذشت این گروگانها، تصویری دقیق و تکاندهنده از جامعهای ارائه میدهد که در آن ترس، ابزار حکومت و مقاومت شده است.
بخشهایی از گزارش یک آدمربایی
ماروخا قبل از اینکه سوار ماشین شود، به پشتِ سر خود نگاهی انداخت تا اطمینان یابد کسی در تعقیبش نیست. به وقت بوگوتا، ساعت هفتوپنج دقیقهی شب بود. یک ساعتی میشد که هوا تاریک شده بود و پارک ملی خیلی روشن نبود.
سایهی درختان برهنه و عاری از برگ در آسمانِ گرفته و ابری و غمانگیز همچون اشباح به نظر میرسیدند اما هیچچیز در اینجا تهدیدآمیز نبود. با اینکه ماروخا از جایگاه اجتماعی خوبی برخوردار بود، روی صندلیِ پشتِ سرِ راننده نشست چون همیشه معتقد بود که این راحتترین صندلی است. بئاتریس از درِ دیگر ماشین سوار شد و در سمتِ راستِ او قرار گرفت.
آنها برنامهی روزانهی خود را یک ساعت دیرتر شروع کردند و هر دوی این خانمها بعد از پشتِ سر گذاشتنِ بعدازظهری کسلکننده و شرکت در سه جلسهی متوالی مدیران بسیار خسته شده بودند؛ بهخصوص ماروخا که شب گذشته مهمان داشت و فقط سه ساعت خوابیده بود. او پاهای خستهی خود را دراز کرد، چشمانش را بست و به پشتیِ صندلی تکیه داد و مثل همیشه گفت: «لطفاً ما را به خانه ببر.»
مثل همیشه آنها به دلایل امنیتی و همچنین راهبندانِ سنگین از مسیری دیگر به خانه برمیگشتند. ماشینِ آنها یک رنوی ۲۱ جدید و راحت بود و رانندهی آن با احتیاط و مهارتِ تمام رانندگی میکرد. بهترین مسیر در آن شب، بلوار سیرکانوالار بود که به سمت شمال میرفت. در سه تقاطعِ سر راهشان، هر سه چراغ سبز بود و نسبت به سایر روزها، ترافیکِ سبکتری وجود داشت.
حتی در بدترین روزها، مسیر اداره تا خانهی ماروخا، به شمارهی هشتادوچهار آ۴۲ واقع در ترانسورسال ترسه فقط نیمساعت طول میکشید و بعد از آن، راننده بئاتریس را به خانهاش میرساند که حدوداً هفت خیابان با خانهی ماروخا فاصله داشت… با اینکه دلیلی نداشت هیچکدام از آنها بابت کارشان هراسی داشته باشند، اما از ماه اوت، زمانی که قاچاقچیانِ موادمخدر عملِ غیرمنتظرهی ربودنِ روزنامهنگاران را آغاز کردند، ماروخا ناخودآگاه عادتی پیدا کرده بود که همیشه به پشتِ سرش نگاه کرده و با احتیاط رفتوآمد میکرد.
…………………….
پول های بادآورده و کار نکرده، مخدری بدتر از «عمل قهرمانانه قاچاق مواد مخدر»، به کشور تزریق و به مردم این گونه القا می شد که قانون، بزرگترین مانع خوشبختی است و داشتن سواد خواندن و نوشتن، هیچ ارزشی ندارد. اگر انسان جنایتکار باشد، بهتر می تواند به زندگی ادامه بدهد و انسان معقول و فهمیده نمی تواند زندگی عادی خود را تأمین کند. خلاصه این که فروپاشی اجتماعی، بدون این که از پیش اعلام شود در حال شکل گیری بود.
……………………..
ماروخا قبل از اینکه سوار ماشین، شود به پشت سرخود نگاهی انداخت تا اطمینان یابد کسی در تعقیبش نیست بهوقت بوگوتا ساعت هفت و پنج دقیقه شب بود.
یکساعتی میشد که هوا تاریک شده بود و پارک ملی خیلی روشن نبود. سایه درختان برهنه و عاری از برگ در آسمان گرفته و ابری و غمانگیز همچون اشباح به نظر میرسیدند؛ اما هیچچیز در اینجا تهدیدآمیز نبود.
با اینکه ماروخا از جایگاه اجتماعی خوبی برخوردار بود روی صندلی پشت سر راننده نشست؛ چون همیشه معتقد بود که این راحتترین صندلی است.
بئاتریس از در دیگر ماشینسوار شد و در سمت راست او قرار گرفت. آنها برنامه روزانه خود را یک ساعت دیرتر شروع کردند و هر دوی این خانمها بعد از پشت سر گذاشتن بعد از ظهری کسلکننده و شرکت در سه جلسۀ متوالی مدیران، بسیار خسته شده بودند.
بهخصوص ماروخا که شب گذشته مهمان داشت و فقط سه ساعت خوابیده بود. او پاهای خسته خود را دراز کرد چشمانش را بست و به پشتی صندلی تکیه داد و مثل همیشه گفت: «لطفاً ما را به خانه ببر.» مثل همیشه آنها به دلایل امنیتی و همچنین راهبندان سنگین از مسیری دیگر به خانه بر میگشتند.
ماشین آنها یک رنوی ۲۱۴ جدید و راحت بود و راننده، آن بااحتیاط و مهارت تمام رانندگی میکرد. بهترین مسیر در آن شب بلوار سیرکان والار بود که به سمت شمال میرفت. در سه تقاطع سر راهشان هر سه چراغسبز بود و نسبت به سایر روزها، ترافیک سبکتری وجود داشت. حتی در بدترین روزها مسیر اداره تا خانه ماروخا به شماره ۸۴۱۴۲ واقع در ترانسورسال ترسه، فقط نیم ساعت طول میکشید و بعد از آن راننده بئاتریس را به خانهاش میرساند که حدوداً هفت خیابان با خانه ماروخا فاصله داشت.
ماروخا از خانوادهای مشهور و روشنفکر و اندیشمند بود که چندین نسل از آنها خبرنگار بودند. خود او نیز روزنامهنگاری بود که از او تجلیل شده بود. از دو ماه گذشته او را بهعنوان سرپرست فوسینه مؤسسه دولتی ترویج صنعت فیلمسازی منصوب کردهاند. بئاتریس که خواهرشوهر و دستیار او بود سالها متخصص فیزیوتراپی بود و تصمیم گرفت تا کارش را رها کند و سراغ فعالیت دیگری برود. در فوسینه او مسئولیت امور مطبوعاتی را عهدهدار شد.
با اینکه دلیلی نداشت هیچکدام از آنها بابت کارشان هراسی داشته باشند؛ اما از ماه اوت، زمانی که قاچاقچیان مواد مخدر عمل غیرمنتظره ربودن روزنامهنگاران را آغاز کردند، ماروخا ناخودآگاه عادتی پیدا کرده بود که همیشه به پشت سرش نگاه کرده و بااحتیاط رفتوآمد میکرد. در آن روز، ترس او بیدلیل نبود.
اگرچه پارک ملی جایی که او قبل از سوارشدن به ماشین به آنجا نگاه کرد، خالی به نظر میرسید؛ هشت نفر مرد در کمین او نشسته بودند. یکی از این مردان پشت فرمان مرسدسبنز ۱۹۰ با رنگ آبی تیره با پلاک جعلی بوگوتا نشسته و در آنسوی خیابان پارک کرده بود.
مرد دیگر پشت فرمان تاکسی سرقتی زردرنگ نشسته بود.
چهار تن از اینها که شلوار جین کفشکتانی و کتچرمی به تن داشتند، در تاریکی پارک ملی قدم میزدند. مرد هفتم که بلندقامت و خوشپوش بود کتشلوار بهارهای به تن کرده بود که با کیفی که به دست داشت تصویری از یک مدیر جوان را در ذهن ایجاد میکرد.
اگر به کتاب گزارش یک آدمربایی علاقه دارید، بخش معرفی برترین آثار گابریل گارسیا مارکز در وبسایت هر روز یک کتاب، شما را با سایر آثار این نویسنده خوش قریحه نیز آشنا میکند.
