«براندی ترش» اثری است از کنستانتیا سوتریو (نویسنده‌ی اهل قبرس، متولد ۱۹۷۵) که در سال ۲۰۲۲ منتشر شده است. این کتاب روایت زندگی انسان‌هایی است که در گذر تاریخ پرآشوب قبرس، در هتل لدرا پالاس به هم پیوند می‌خورند و از خلال سرگذشتشان، داستان جنگ، جدایی، خاطره و زخم‌های ماندگار یک سرزمین بازگو می‌شود.
درباره‌ی براندی ترش
قبرس، جزیره‌ای در شرق دریای مدیترانه، سرزمینی است که تاریخ آن با جنگ، استعمار، استقلال، اختلافات قومی و جدایی گره خورده است. این جزیره در طول قرن بیستم بارها شاهد دگرگونی‌هایی بوده که نه‌تنها مرزهای جغرافیایی، بلکه زندگی، خاطرات و هویت مردمش را نیز تحت تأثیر قرار داده‌اند.
ادبیات قبرس، در بسیاری از آثار برجسته خود، کوشیده است این تجربه تاریخی را از دریچه زندگی انسان‌های معمولی روایت کند. رمان «برانْدی ترش» (Brandy Sour) نوشته کنستانتیا سوتریو یکی از نمونه‌های درخشان این رویکرد است؛ اثری که تاریخ یک سرزمین را در فضایی محدود و از خلال زندگی آدم‌هایی به تصویر می‌کشد که هرکدام به شکلی با سرنوشت آن پیوند خورده‌اند.
کنستانتیا سوتریو، نویسنده قبرسی، از چهره‌های شناخته‌شده ادبیات معاصر این کشور است که در آثار خود به موضوعاتی چون حافظه تاریخی، هویت، جنگ، مهاجرت و پیامدهای تقسیم سرزمینی می‌پردازد. او به‌جای آنکه صرفاً رویدادهای بزرگ سیاسی را بازگو کند، به سراغ انسان‌هایی می‌رود که معمولاً در روایت‌های رسمی تاریخ جایی ندارند. شخصیت‌های آثار او اغلب کسانی هستند که در میان تحولات بزرگ گرفتار شده‌اند و تلاش می‌کنند زندگی عادی خود را در جهانی که پیوسته در حال تغییر است، ادامه دهند. «برانْدی ترش» نیز از همین نگاه انسانی و تاریخ‌نگرانه سرچشمه می‌گیرد.
در مرکز این کتاب، هتل مشهور لدرا پالاس در شهر نیکوزیا قرار دارد؛ ساختمانی که در دهه ۱۹۵۰ میلادی ساخته شد و قرار بود نمادی از آینده‌ای مدرن و شکوفا برای قبرس باشد. این هتل در دوران رونق خود میزبان شخصیت‌های سیاسی، مسافران خارجی، مقام‌های بلندپایه و افراد سرشناس بود. فضای مجلل آن، باغ‌های زیبا و امکانات رفاهی‌اش تصویری از امید به پیشرفت و ورود جزیره به دوران تازه‌ای از تاریخ را به نمایش می‌گذاشت. اما سرنوشت این ساختمان به‌تدریج با سرنوشت خود قبرس درآمیخت و آنچه روزگاری نماد شکوه و تجدد بود، به شاهدی خاموش بر بحران‌ها و جدایی‌های سرزمین تبدیل شد.
لدرا پالاس در این کتاب صرفاً یک مکان وقوع داستان نیست؛ این هتل به‌نوعی شخصیت اصلی و محور پیونددهنده روایت‌هاست. دیوارها، اتاق‌ها، راهروها و باغ‌های آن شاهد آمدوشد انسان‌هایی هستند که هرکدام داستانی متفاوت با خود دارند. با گذشت زمان، فضای هتل نیز همراه با تحولات سیاسی و اجتماعی تغییر می‌کند. شکوه اولیه جای خود را به اضطراب و ناامنی می‌دهد و ساختمان به‌تدریج معنایی فراتر از یک محل اقامت پیدا می‌کند. به این ترتیب، سرگذشت یک هتل به استعاره‌ای از سرگذشت کشوری تبدیل می‌شود که امیدهای فراوانی برای آینده داشت، اما گرفتار منازعات و گسست‌های عمیق شد.
ساختار کتاب بر پایه بیست‌ودو بخش یا روایت مرتبط با اتاق‌های هتل شکل گرفته است. سوتریو در هر بخش، خواننده را با شخصیت یا ماجرایی تازه روبه‌رو می‌کند و از طریق جزئیات زندگی آن شخصیت، گوشه‌ای از تاریخ قبرس را آشکار می‌سازد. این روایت‌ها در ظاهر مستقل به نظر می‌رسند، اما همگی در فضای مشترک هتل به یکدیگر پیوند می‌خورند. آدم‌هایی از طبقات اجتماعی، فرهنگ‌ها و پیشینه‌های متفاوت وارد این مکان می‌شوند و هرکدام بخشی از تجربه تاریخی جزیره را با خود به همراه می‌آورند. حاصل این شیوه روایت، تصویری چندلایه از جامعه‌ای است که تاریخ آن را نمی‌توان تنها از یک زاویه دید.
یکی از ویژگی‌های جالب کتاب، نقشی است که نوشیدنی‌ها و خوراکی‌های محلی در شکل‌گیری روایت‌ها ایفا می‌کنند. هر داستان با نوعی نوشیدنی، عطر یا طعم خاص پیوند می‌خورد؛ از براندی ساور گرفته تا چای اسطوخودوس، لیموناد، قهوه و نوشیدنی‌های سنتی قبرس.
این عناصر در نگاه نخست جزئیاتی ساده و روزمره به نظر می‌رسند، اما در واقع حامل خاطرات، تعلقات فرهنگی و تفاوت‌های اجتماعی شخصیت‌ها هستند. گاهی یک نوشیدنی یادآور خانه و زادگاه است و گاهی نشانه‌ای از غربت، ترس یا تلاش برای کنار آمدن با شرایط دشوار. به این ترتیب، نویسنده از طعم‌ها و عادت‌های روزمره برای روایت تاریخ استفاده می‌کند.
عنوان کتاب نیز از همین پیوند میان فرهنگ روزمره و تاریخ سرچشمه می‌گیرد. براندی ساور نام نوشیدنی مشهوری است که در قبرس رواج دارد و پیدایش روایت‌شده آن با حضور ملک فاروق، پادشاه تبعیدی مصر، در این جزیره ارتباط پیدا می‌کند. گفته می‌شود برای آنکه نوشیدنی الکلی در ظاهر شبیه چای به نظر برسد، ترکیبی ویژه برای او تهیه شد.
این ماجرا به‌خوبی نشان می‌دهد که چگونه یک اتفاق کوچک و ظاهراً کم‌اهمیت می‌تواند به بخشی از حافظه فرهنگی یک سرزمین تبدیل شود. سوتریو از چنین جزئیاتی بهره می‌گیرد تا نشان دهد تاریخ تنها در میدان‌های جنگ و اتاق‌های سیاست ساخته نمی‌شود؛ گاهی در یک کافه، پشت پیشخوان یک هتل یا هنگام نوشیدن یک فنجان چای نیز می‌توان نشانه‌های آن را پیدا کرد.
در میان شخصیت‌های کتاب، با آدم‌هایی روبه‌رو می‌شویم که هرکدام از زاویه‌ای متفاوت به تحولات قبرس نگاه می‌کنند. پادشاهی تبعیدی که در پی آرامش و فراموشی است، دربان هتل که دلبستگی عمیقی به زادگاهش دارد، مقام سازمان ملل که در فضای پرتنش جزیره به دنبال انجام وظیفه است و خدمتکاری که همواره آب مقدس خود را همراه دارد، تنها نمونه‌هایی از این شخصیت‌ها هستند.
هیچ‌کدام لزوماً قهرمانان بزرگ تاریخ نیستند، اما زندگی و انتخاب‌هایشان نشان می‌دهد که رویدادهای سیاسی چگونه به خصوصی‌ترین بخش‌های وجود انسان نفوذ می‌کنند. نویسنده به این ترتیب، تاریخ را از سطح تصمیم‌های سیاسی پایین می‌آورد و به تجربه ملموس انسان‌ها نزدیک می‌کند.
یکی از مهم‌ترین زمینه‌های تاریخی کتاب، تنش‌ها و درگیری‌هایی است که در نهایت به تقسیم قبرس انجامید. اختلافات میان جوامع یونانی‌قبرسی و ترک‌قبرسی، خشونت‌های داخلی و مداخله‌های سیاسی و نظامی، زندگی مردم جزیره را دستخوش تغییرات بنیادین کرد. نیکوزیا نیز به شهری تقسیم‌شده تبدیل شد و خط سبز، بخش‌هایی از آن را از یکدیگر جدا کرد.
لدرا پالاس که زمانی نماد ارتباط قبرس با جهان بیرون بود، در قلب این فضای تازه قرار گرفت و به یکی از مکان‌های مهم مرتبط با حضور سازمان ملل متحد تبدیل شد. سوتریو با انتخاب این هتل، مکانی را برگزیده است که خود به‌تنهایی می‌تواند بخش بزرگی از تاریخ معاصر جزیره را روایت کند.
با وجود زمینه تاریخی و سیاسی اثر، «برانْدی ترش» کتابی صرفاً درباره جنگ و اختلافات قومی نیست. آنچه در لایه‌های عمیق‌تر روایت اهمیت پیدا می‌کند، تأثیر این تحولات بر زندگی روزمره انسان‌هاست؛ بر دوستی‌ها، عشق‌ها، عادت‌ها، خاطرات و حتی چیزهای کوچکی که به زندگی معنا می‌بخشند. شخصیت‌ها در جهانی زندگی می‌کنند که گاه تعلقات فرهنگی و خانوادگی‌شان به عاملی برای جدایی تبدیل می‌شود.
نوشیدنی‌ای که زمانی بخشی طبیعی از زندگی یک فرد بوده، ممکن است پس از تقسیم سرزمین معنای دیگری پیدا کند یا حتی نوشیدن آن به مسئله‌ای سیاسی تبدیل شود. این تغییرات ظریف نشان می‌دهند که منازعات بزرگ چگونه به جزئی‌ترین رفتارهای انسانی نیز راه پیدا می‌کنند.
از نظر شیوه روایت، کتاب از ساختاری موجز و چندصدایی بهره می‌برد. نویسنده به‌جای ارائه یک روایت خطی و مفصل از تاریخ قبرس، مجموعه‌ای از لحظه‌ها، شخصیت‌ها و خاطرات را کنار هم قرار می‌دهد تا خواننده خود به تدریج تصویر کامل‌تری از گذشته جزیره به دست آورد. این شیوه باعث می‌شود تاریخ نه به شکل گزارشی خشک و مستقیم، بلکه از خلال تجربه‌های شخصی و انسانی آشکار شود.
زبان و فضای روایت نیز با ترکیب تلخی و شیرینی، گاه لحنی طنزآمیز و گاه حال‌وهوایی اندوهبار پیدا می‌کند. همین تضاد میان لحظه‌های عادی زندگی و واقعیت‌های تلخ تاریخی، به اثر ویژگی خاصی بخشیده است.
«برانْدی ترش» در نهایت درباره سرزمینی است که گذشته‌اش را نمی‌توان به‌آسانی پشت سر گذاشت. ساختمان هتل، شخصیت‌های آن و نوشیدنی‌هایی که در بخش‌های مختلف کتاب حضور دارند، همگی به نشانه‌هایی از حافظه جمعی تبدیل می‌شوند؛ حافظه‌ای که حتی با گذشت زمان و تغییر نسل‌ها همچنان زنده می‌ماند.
این کتاب نشان می‌دهد که تاریخ یک کشور فقط مجموعه‌ای از تاریخ‌ها، جنگ‌ها و توافق‌های سیاسی نیست، بلکه از میلیون‌ها خاطره کوچک و شخصی ساخته شده است؛ خاطراتی که ممکن است در روایت‌های رسمی فراموش شوند، اما در ذهن انسان‌ها باقی می‌مانند. کنستانتیا سوتریو با نگاهی خلاقانه و انسانی، از دل سرگذشت یک هتل، تصویری تأثیرگذار از قبرس معاصر ترسیم می‌کند؛ تصویری که هم درباره یک جزیره است و هم درباره انسان‌هایی که در میان مرزها، خاطرات و جدایی‌ها به دنبال معنایی برای زندگی خود می‌گردند.
رمان براندی ترش در وب‌سایت goodreads دارای امتیاز ۴.۱۶ با بیش از ۵۳۰ رای و ۱۰۰ نقد و نظر است.
خلاصه‌ی داستان براندی ترش
کتاب «برانْدی ترش» داستانی درباره تاریخ معاصر قبرس، زندگی انسان‌هایی است که در میان تحولات سیاسی و اجتماعی گرفتار می‌شوند و سرنوشت مکانی را روایت می‌کند که روزگاری نماد شکوه، پیشرفت و امید به آینده بود. محور اصلی کتاب هتل مشهور لدرا پالاس در شهر نیکوزیا است؛ هتلی که در طول چند دهه شاهد ورود و خروج آدم‌های بسیاری بوده و سرگذشت آن با تاریخ پرآشوب جزیره قبرس پیوند خورده است.
نویسنده با کنار هم قرار دادن داستان زندگی مهمانان و کارکنان این هتل، تصویری از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که به‌تدریج از آرامش و همزیستی به سوی اختلاف، خشونت و جدایی حرکت می‌کند.
ماجرا از سال‌های آغازین فعالیت هتل و داستان پادشاه فاروق، آخرین پادشاه مصر، آغاز می‌شود. او که پس از کنار رفتن از قدرت روزگار دشواری را می‌گذراند، برای استراحت به قبرس سفر می‌کند و در هتل فارست پارک اقامت می‌کند. فاروق که به دلایل شخصی و سیاسی نمی‌خواهد نوشیدن الکل آشکار شود، از متصدی بار هتل می‌خواهد نوشیدنی‌ای برایش تهیه کند که ظاهری شبیه چای داشته باشد.
متصدی بار با ابتکار خود نوشیدنی براندی ساور را آماده می‌کند؛ ترکیبی که بعدها به یکی از نوشیدنی‌های شناخته‌شده قبرس تبدیل می‌شود. این روایت آغازگر مجموعه‌ای از داستان‌هاست که هرکدام با یک نوشیدنی و سرگذشت انسانی متفاوت پیوند دارند.
با ساخته شدن هتل لدرا پالاس، این ساختمان به یکی از مهم‌ترین مراکز اجتماعی و فرهنگی نیکوزیا تبدیل می‌شود. هتل که به دلیل معماری باشکوه و امکانات مدرنش شهرت پیدا کرده، میزبان شخصیت‌های سیاسی، هنرمندان، نویسندگان، مسافران و افراد سرشناس است.
در یکی از روایت‌ها با معمار یهودی هتل آشنا می‌شویم؛ مردی که علاقه چندانی به معاشرت با دیگران ندارد و تمام توجهش را صرف ساختن بنا کرده است. او به دیوارها و ساختمان‌ها بیش از انسان‌ها علاقه دارد و می‌خواهد اثری ماندگار از خود بر جای بگذارد. هتل برای او چیزی فراتر از یک پروژه معماری است؛ جهانی است که می‌تواند مطابق رؤیاهایش شکل بگیرد.
در روایت‌های بعدی، زندگی کارکنان و مهمانان هتل به‌تدریج آشکار می‌شود. یکی از خدمتکاران هتل از خاطرات حضور یوری گاگارین، فضانورد مشهور شوروی، سخن می‌گوید؛ مهمانی که به‌جای نوشیدنی‌های معمول، به شراب شیرین و سنتی کومانداریا علاقه دارد. در داستانی دیگر، دختر جوانی که مادرش از طبقه مرفه جامعه است، با اشتیاق به مراسم و مهمانی‌های مجلل هتل نگاه می‌کند.
او رؤیای روزی را در سر دارد که بتواند مانند مادرش در آن فضای باشکوه حضور پیدا کند و بخشی از دنیای ثروتمندان باشد. این روایت‌ها تصویری از روزگاری ارائه می‌دهند که هتل مرکز جذابیت‌های اجتماعی و محل رفت‌وآمد طبقه مرفه قبرس بود.
اما در پس این زندگی ظاهراً آرام و مجلل، تنش‌های سیاسی و اختلافات قومی در حال گسترش است. قبرس در آن دوران تحت سلطه بریتانیا قرار دارد و مسئله استقلال و آینده سیاسی جزیره به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مردم تبدیل شده است. در یکی از داستان‌ها، شخصیت اسقف اعظم با نوشیدنی سنتی زایوانیا پیوند می‌خورد؛ نوشیدنی‌ای که خود علاقه‌ای به آن ندارد، اما در روایت بهانه‌ای برای پرداختن به مسائل سیاسی و ملی قبرس می‌شود. موضوعاتی مانند مبارزه با استعمار بریتانیا، اتحاد با یونان و نگرانی از آینده جزیره در زندگی شخصیت‌ها حضور پیدا می‌کنند. به این ترتیب، هتل دیگر فقط مکانی برای استراحت و تفریح نیست، بلکه به صحنه‌ای برای بازتاب بحران‌های جامعه تبدیل می‌شود.
با شدت گرفتن درگیری‌ها، فضای زندگی در قبرس تغییر می‌کند و هتل نیز از پیامدهای آن در امان نمی‌ماند. یکی از شخصیت‌های مهم کتاب، مرد ترک‌قبرسی‌ای است که عادت دارد هر روز از مسیر مشخصی عبور کند و از فروشنده‌ای معین نوشیدنی آیران بخرد. این عادت ساده بخشی از زندگی روزمره اوست و به او احساس آرامش و تعلق می‌دهد.
اما با آغاز جنگ و بسته شدن مسیرهای ارتباطی، دیگر نمی‌تواند مانند گذشته به آنجا رفت‌وآمد کند. چیزی که پیش‌تر بخشی طبیعی از زندگی او بود، ناگهان به خاطره‌ای دوردست تبدیل می‌شود. داستان او نشان می‌دهد که جنگ چگونه حتی کوچک‌ترین عادت‌های روزمره انسان‌ها را نیز از میان می‌برد.
در روایت دیگری، با دربان هتل آشنا می‌شویم که در باغ ساختمان چند بوته گل رز پرورش داده است. او از گلبرگ‌های این بوته‌ها نوشیدنی معطری تهیه می‌کند که یادآور روستا، خانه و مادرش است. برای او این گل‌ها چیزی بیش از گیاهان تزئینی هستند؛ آن‌ها پیوندی عاطفی با گذشته و زادگاهش دارند.
اما هنگامی که مدیریت هتل تصمیم می‌گیرد باغ را برای ساخت زمین تنیس تغییر دهد، این دلبستگی ساده نیز در معرض نابودی قرار می‌گیرد. در داستانی دیگر، زنی که رؤیای برگزاری مراسم ازدواجی باشکوه در هتل را در سر دارد، با گرفتار شدن نامزدش در جنگ، با فروپاشی رؤیاهایش روبه‌رو می‌شود. زندگی شخصیت‌ها به‌تدریج زیر سایه حوادثی قرار می‌گیرد که هیچ‌کدام بر آن‌ها کنترلی ندارند.
جنگ و خشونت در داستان‌های بعدی حضوری پررنگ‌تر پیدا می‌کنند. در یکی از روایت‌ها، مردی که به‌عنوان سیاهی‌لشکر در یک فیلم جنگی شرکت کرده و از در دست گرفتن اسلحه و ایفای نقش یک مبارز لذت می‌برد، ناگهان خود را در میان جنگی واقعی می‌بیند. آنچه برای او ابتدا نوعی سرگرمی و تجربه سینمایی بوده، به واقعیتی هولناک تبدیل می‌شود. در داستان‌های دیگر نیز با عکاس جنگی، مبارزان، کارکنان هتل و افرادی روبه‌رو می‌شویم که هرکدام به شکلی متفاوت با خشونت و پیامدهای آن مواجه شده‌اند. هتل که زمانی محل برگزاری مهمانی‌ها و گردهمایی‌های باشکوه بود، اکنون به مکانی آسیب‌دیده و گرفتار در میان خطوط درگیری تبدیل شده است.
پس از تقسیم قبرس و شکل‌گیری خط سبز در نیکوزیا، لدرا پالاس نیز معنای تازه‌ای پیدا می‌کند. این ساختمان که پیش‌تر نماد مدرنیته و همزیستی اجتماعی بود، در قلب منطقه‌ای قرار می‌گیرد که دو بخش شهر را از یکدیگر جدا می‌کند و بعدها به محل استقرار نیروهای سازمان ملل متحد تبدیل می‌شود. در این دوران، افسران سازمان ملل، کارکنان باقی‌مانده و افرادی که هنوز به نوعی با هتل ارتباط دارند، بخشی از روایت را شکل می‌دهند.
در میان آن‌ها، افسر سازمان مللی حضور دارد که برای تحمل گرما و شرایط دشوار مأموریت به لیموناد پناه می‌برد. در همین حال، نظافتچی هتل که آب مقدس را همیشه همراه خود دارد، با باورهای مذهبی و عادت‌های شخصی‌اش به زندگی در این فضای دگرگون‌شده ادامه می‌دهد. هتل دیگر شکوه گذشته را ندارد، اما همچنان خاطرات آدم‌های بسیاری را در خود نگه داشته است.
در بخش‌های پایانی، سرگذشت هتل و انسان‌های مرتبط با آن به نقطه‌ای تأمل‌برانگیز می‌رسد. ساختمان آسیب‌دیده، با دیوارهای سوراخ‌شده و فضای فرسوده‌اش، گویی خود به موجودی زنده تبدیل شده که درد و رنج تاریخ را در وجودش حمل می‌کند. در یکی از روایت‌های تأثیرگذار، حسن، مرد ترک‌قبرسی و بنایی که با هتل ارتباط دارد، نمی‌تواند نسبت به وضعیت ساختمان بی‌تفاوت بماند.
او که از دیدن زخم‌ها و خرابی‌های آن رنج می‌برد، می‌کوشد به شکلی عجیب این زخم‌ها را التیام دهد. در نهایت، هتل لدرا پالاس به نمادی از سرنوشت خود قبرس تبدیل می‌شود؛ سرزمینی که گذشته‌ای مشترک داشته، اما جنگ و جدایی زخم‌هایی عمیق بر پیکر آن باقی گذاشته است. کتاب با نگاهی شاعرانه و اندوهبار به این حقیقت می‌پردازد که حتی پس از پایان درگیری‌ها، خاطرات و زخم‌های گذشته همچنان در زندگی انسان‌ها باقی می‌مانند.
بخش‌هایی از براندی ترش
ساختمان با او حرف می‌زند، اما حسن برای نخستین بار نمی‌تواند بفهمد چه می‌خواهد. آیا می‌خواهد دوباره ساخته شود و از آدم‌ها پر شود، یا می‌خواهد بمیرد؟
…………………
برای عرق کردن مفید است، اعصاب را آرام می‌کند، کمی گیجت می‌کند و برای یکی دو لحظه جنگ را از یادت می‌برد.
اگر به کتاب براندی ترش علاقه دارید، بخش معرفی برترین رمان‌های جهان در وب‌سایت هر روز یک کتاب، شما را با سایر آثار مشابه نیز آشنا می‌کند.
