«مهمانخانهی جاماییکا» اثری است از دافنه دوموریه (نویسندهی انگلیسی، از ۱۹۰۷ تا ۱۹۸۹) که در سال ۱۹۳۶ منتشر شده است. این رمان دربارهی دختری جوان به نام مری یلَن است که پس از مرگ مادرش به مهمانخانهای مرموز در کرنوال میرود و درگیر دنیای تاریک قاچاقچیان، جنایتکاران و کشمکشی میان ترس و شجاعت میشود.
دربارهی مهمانخانهی جاماییکا
رمان مهمانخانهی جاماییکا (Jamaica Inn) نوشته دافنه دوموریه، یکی از شاخصترین نمونههای ادبیات گوتیک و ماجرایی در قرن بیستم است. این اثر که نخستین بار در سال ۱۹۳۶ منتشر شد، از همان ابتدا توجه گستردهای را به خود جلب کرد و توانست جایگاه نویسنده را به عنوان یکی از چیرهدستترین داستانسرایان معاصر تثبیت کند. فضای وهمآلود، شخصیتهای پرابهام و موقعیتهای نفسگیر، عناصر اصلی این رمان را تشکیل میدهند.
داستان در کرنوال انگلستان میگذرد؛ جایی که دوموریه بارها آن را بستر روایتهای خود قرار داده است. اقلیم خشن و بادخیز کرنوال با صخرههای تیز و سواحل پرخطرش، همواره الهامبخش نویسنده بوده و در این اثر نیز نقش مهمی در خلق فضایی تاریک و رازآلود ایفا میکند. مهمانخانهای فرسوده و منزوی در میان این چشمانداز خشن، مرکز رویدادهای هولناک رمان است.
قهرمان داستان دختری جوان به نام مری یلَن است که پس از مرگ مادر، برای زندگی نزد خالهاش به کرنوال میرود. او از همان آغاز ورود به مهمانخانهی جاماییکا درمییابد که مکان، صرفاً یک توقفگاه ساده برای مسافران نیست، بلکه پناهگاهی برای دزدان دریایی، قاچاقچیان و آدمهای قانونگریز است. این کشف، سرآغاز ماجراهایی پراضطراب و پرخطر میشود.
یکی از ویژگیهای برجستهی رمان، توانایی دوموریه در خلق شخصیتهای خاکستری و چندوجهی است. شخصیت خاله پتینس و شوهرش جوس مریلین در مرز میان ضعف و شرارت حرکت میکنند و خواننده را وادار میکنند تا بارها درباره نیتها و انگیزههای آنان بازاندیشی کند. حتی خود مری نیز گاه در کشمکش میان میل به حقیقت و کشش به سوی خطر گرفتار میشود.
از نظر سبک، مهمانخانهی جاماییکا آمیزهای از ریالیسم و رمانتیسیسم است. توصیفهای طبیعت با جزییاتی دقیق و حسی قوی ارایه میشود، در حالی که موقعیتها و گفتوگوها آکنده از تنش و دراماتیک هستند. این ترکیب، سبب میشود که رمان نه صرفاً یک ماجرای سرگرمکننده، بلکه اثری ادبی با ارزش زیباییشناختی بالا به شمار آید.
یکی از محورهای اصلی رمان، مواجهه فرد با فساد و تباهی جمعی است. مری به عنوان دختری بیتجربه وارد جهانی میشود که قانون در آن جایگاهی ندارد و قدرت در دست کسانی است که به خشونت و ترس متوسل میشوند. او در این مسیر، رشد میکند و معنای مقاومت و استقلال را درمییابد.
رمان همچنین پرسشهایی درباره سرنوشت زنان در جامعه قرن نوزدهم مطرح میکند. مری، برخلاف کلیشههای رایج آن دوره، منفعل نمیماند بلکه تلاش میکند با هوش، جسارت و شجاعت خود راهی برای رهایی بیابد. این ویژگی سبب شده است که شخصیت او در ادبیات معاصر بهعنوان نمونهای از زنان پیشرو و قدرتمند شناخته شود.
از نظر تاریخی، دوموریه با تکیه بر سنت ادبیات گوتیک و ماجرایی، به بازآفرینی فضاهایی پرداخته که پیشتر در رمانهای کلاسیکی مانند آثار والتر اسکات یا شارلوت برونته دیده میشد. اما او با افزودن ضرباهنگ سریعتر و فضای پرتعلیق، به سبک خاص خود دست یافته است.
اقتباس سینمایی آلفرد هیچکاک از این رمان در سال ۱۹۳۹، به شهرت بیشتر آن کمک کرد. هرچند فیلم نسبت به کتاب تغییراتی داشت، اما توانست فضای تهدیدآمیز و شخصیتهای پرابهام داستان را به تصویر بکشد. این همکاری زمینهساز رابطه خلاقانهتر میان هیچکاک و دوموریه شد که بعدها به اقتباسهای مشهور دیگری چون پرندگان انجامید.
از دیدگاه منتقدان، مهمانخانهی جاماییکا اگرچه از نظر پیچیدگی روانشناختی به پای شاهکارهایی چون ربکا نمیرسد، اما از نظر تعلیق و ماجرایی بودن جایگاهی ممتاز دارد. بسیاری از منتقدان آن را نمونهای عالی از ادبیات سرگرمکننده و در عین حال عمیق دانستهاند.
خوانندگان در طول دههها همچنان مجذوب فضای تاریک و کشش داستانی این رمان ماندهاند. بازخوانی آن نشان میدهد که چرا دوموریه توانست در زمان خود یکی از پرفروشترین نویسندگان بریتانیا باشد و آثارش هنوز تازگی و گیرایی دارند.
در نهایت، مهمانخانهی جاماییکا اثری است که هم برای علاقهمندان به رمانهای ماجرایی و تاریخی جذابیت دارد و هم برای کسانی که به دنبال نگاهی ژرفتر به روان آدمی و روابط انسانی هستند. این کتاب با ترکیب داستانی پرکشش، شخصیتهایی بهیادماندنی و فضایی وهمآلود، همچنان یکی از آثار مهم و ماندگار دافنه دوموریه محسوب میشود.
رمان مهمانخانهی جاماییکا در وبسایت goodreads دارای امتیاز ۳.۹۰ با بیش از ۵۸۰۰۰ رای و ۵۶۰۰ نقد و نظر است. این کتاب در ایران با ترجمهای از محمدمهدی پورکریم به بازار عرضه شده است.
خلاصهی داستان مهمانخانهی جاماییکا
داستان با مرگ مادر مری یلَن آغاز میشود. او که دیگر پناهی ندارد، تصمیم میگیرد طبق وصیت مادرش به کرنوال برود و با خالهاش زندگی کند. مسیر طولانی و سختی را طی میکند تا به مهمانخانهای به نام جاماییکا برسد؛ جایی که قرار است خانه و مأوای تازه او باشد. از همان لحظهی ورود، فضای غمانگیز و سنگین مهمانخانه و رفتار عجیب خاله و شوهرش، در دل او هراسی مینشاند.
خاله پتینس زنی ضعیف و ترسو است که زیر سلطهی شوهرش، جوس مریلین، قرار دارد. جوس مردی خشن و مرموز است که مهمانخانه را به ظاهر اداره میکند، اما به زودی معلوم میشود که کار اصلیاش قاچاق کالا و همکاری با گروهی از دزدان دریایی و تبهکاران است. مری ابتدا با ناباوری شاهد رفتوآمدهای مشکوک و جلسات پنهانی در مهمانخانه میشود و رفتهرفته درمییابد که این مکان بیشتر شبیه پایگاهی برای جنایتکاران است تا پناهگاهی برای مسافران خسته.
هر شب صداهای غیرعادی، حضور مردان مست و رفتار خشونتآمیز جوس، مری را بیشتر در ترس فرو میبرد. او در ابتدا تلاش میکند به خالهاش نزدیک شود و از حقیقت سر درآورد، اما خاله که سالها در ترس زندگی کرده، توانایی ایستادگی ندارد. با این حال، مری آرام آرام در برابر جوس و رازهای تاریک مهمانخانه مقاومت نشان میدهد.
یکی از رویدادهای تکاندهنده زمانی رخ میدهد که مری پی میبرد قاچاقچیان از صخرههای خطرناک ساحل استفاده میکنند تا کشتیها را به دام بیندازند. آنها چراغهایی را جابهجا میکنند تا کشتیها را به سمت صخرهها بکشانند و پس از غرق شدن کشتی، بارها و کالاهای آنها را غارت کنند. این کشف برای مری هولناک است، چراکه میفهمد جوس و یارانش نه تنها قاچاقچی، بلکه عامل مرگ دهها انسان بیگناه بودهاند.
در میان این تاریکی، مری با فردی به نام جیم مرلین، برادر جوس، آشنا میشود. جیم برخلاف برادرش انسانی شجاع و باوجدانی است و به نظر میرسد که قلبی پاک دارد. آشنایی مری و جیم، امیدی تازه در دل او میکارد و او درمییابد که هنوز در این سرزمین نفرینشده نشانههایی از انسانیت باقی مانده است. رابطهی میان مری و جیم، داستان را به سوی کشمکشهای عاطفی و اخلاقی تازهای میبرد.
مری سرانجام درمییابد که نمیتواند در برابر این جنایتها سکوت کند. او تصمیم میگیرد حقیقت را آشکار کند و راهی برای رهایی خود و خالهاش بیابد. اما افشای رازها بسیار خطرناک است، چرا که جوس و افرادش به هیچکس رحم نمیکنند و آمادهاند برای حفظ قدرتشان دست به هر خشونتی بزنند.
تنش داستان با برخورد مستقیم مری و جوس به اوج میرسد. مری بارها در خطر افتادن به دام خشونت قرار میگیرد، اما جسارت و ارادهاش او را نجات میدهد. در همین زمان، جیم نیز وارد عمل میشود و به او در مقابله با برادرش یاری میرساند. این بخش از داستان، هم اوج تعلیق و هیجان است و هم لحظهای برای نمایش رشد شخصیتی مری، که از دختری ساده به زنی مقاوم و مبارز بدل شده است.
پایان داستان با سقوط جوس و فروپاشی مهمانخانه همراه است. رازهای پنهان فاش میشوند و سایهی وحشت از سر کرنوال کنار میرود. مری و جیم، پس از عبور از آزمونهای خطرناک، به امید زندگی تازهای نگاه میکنند. مهمانخانهی جاماییکا که زمانی نماد جنایت و ترس بود، به نمادی از پایان یک دوران و آغاز فصلی نو بدل میشود.
در مجموع، این داستان روایتی از کشمکش میان فساد و شجاعت، تاریکی و روشنایی، و سقوط در برابر مقاومت است. مری یلَن در میانهی این تاریکی راهی برای ایستادگی و انتخاب آزادانه پیدا میکند و به یکی از بهیادماندنیترین شخصیتهای زن در آثار دافنه دوموریه تبدیل میشود.
بخشهایی از مهمانخانهی جاماییکا
شب هنگام که باد از فراز صخرهها میوزید، صدایی همچون ضجهی ارواح سرگردان در فضای دشت میپیچید. مهمانخانه در تاریکی فرو رفته بود و پنجرههای بینورش همچون چشمهایی کور به سوی جادهی خلوت خیره مانده بودند. در آن لحظه مری حس کرد که پا به جهانی نهاده است که هیچ نشانی از مهربانی و آرامش در آن یافت نمیشود؛ جهانی که سایهی وحشت بر همه چیز سنگینی میکرد.
…………………….
جوس با گامهای سنگینش وارد اتاق شد، چشمانش از شراب سرخ برق میزد و لبخندی که بر لب داشت بیشتر به نیشخندی شبیه بود. مری در نگاه او چیزی دید که میان خشونت و نومیدی معلق بود، گویی مردی است که همهی پلهای پشت سرش را ویران کرده و دیگر هیچ راه بازگشتی ندارد. در آن لحظه، دختر دریافت که این مرد نه تنها دشمن او، بلکه دشمن خودش نیز هست.
……………………..
در امتداد ساحل، جایی که موجها بیامان بر صخرهها میکوبیدند، فانوسی کوچک لرزان دیده میشد. مری با وحشت پی برد که این چراغِ فریب است؛ نوری که کشتیها را به مرگ میکشاند. او بهروشنی تصور کرد ناخدایی را که با اعتماد به آن نور، سکان را میچرخاند و کشتیاش را بیآنکه بداند به سینهی صخرههای مرگبار میفرستد. در آن دم، صدای فریادهای خاموش ملوانان غرقشده در گوشش طنین انداخت.
………………………
با این همه، در دل تاریکی و هراس، حضور جیم همچون نسیمی خنک بود که بر شعلههای ترس میوزید. نگاه صادق او، سخنان کوتاه اما دلگرمکنندهاش، و شجاعتی که در اعمالش هویدا بود، در قلب مری امیدی تازه مینشاند. در کنار او، برای نخستین بار احساس کرد که شاید بتوان بر وحشت مهمانخانهی جاماییکا غلبه کرد و راهی برای رهایی یافت.
اگر به کتاب مهمانخانهی جاماییکا علاقه دارید، بخش معرفی برترین آثار دافنه دوموریه در وبسایت هر روز یک کتاب، شما را با سایر آثار این نویسنده نیز آشنا میسازد.
