«زوال» اثری است از توماس برنهارد (نویسنده‌ی اهل اتریش، از ۱۹۳۱ تا ۱۹۸۹) که در سال ۱۹۸۶ منتشر شده است. این رمان درباره‌ی مردی است که در تلاش برای رهایی از گذشته خانوادگی و مواجهه با میراث تاریک تاریخ و جامعه خود، ناگزیر می‌شود بار دیگر با خاطرات، هویت و حقیقت‌هایی روبه‌رو شود که تمام عمر از آن‌ها گریخته است.
درباره‌ی زوال
رمان «زوال» (Extinction) اثر توماس برنهارد (Thomas Bernhard) یکی از مهم‌ترین و برجسته‌ترین آثار ادبیات مدرن اتریش و واپسین رمان منتشرشده از این نویسنده است. این کتاب نخستین بار در سال ۱۹۸۶ به زبان آلمانی و با عنوان اصلی Auslöschung. Ein Zerfall منتشر شد. عنوان کامل آلمانی را می‌توان «محو شدن؛ فروپاشی» ترجمه کرد؛ عنوانی که از همان ابتدا به مضمون اصلی اثر، یعنی تلاش برای نابود کردن گذشته و رهایی از میراثی سنگین و ناخواسته، اشاره دارد.
برنهارد در این رمان به سراغ موضوعاتی چون خانواده، خاطره، هویت، تاریخ، مسئولیت اخلاقی، ریاکاری اجتماعی و دشواری رهایی انسان از گذشته می‌رود و اثری خلق می‌کند که در آن زندگی شخصی یک انسان با تاریخ و سرنوشت جامعه‌اش پیوندی عمیق پیدا می‌کند.
توماس برنهارد از نویسندگانی است که در آثارش نگاه انتقادی و گاه بی‌رحمانه‌ای به جامعه، نهادهای قدرت، سنت‌های ریشه‌دار و ارزش‌های پذیرفته‌شده دارد. او در نوشته‌های خود اغلب شخصیت‌هایی را به تصویر می‌کشد که نمی‌توانند با محیط پیرامونشان کنار بیایند و در برابر آنچه جهل، ابتذال، ریاکاری و انحطاط می‌دانند، موضعی سرسختانه اتخاذ می‌کنند.
شخصیت‌های او معمولاً ذهن‌هایی ناآرام دارند که درگیر اندیشه‌های تکرارشونده، خاطرات تلخ و داوری‌های تند درباره جهان هستند. برنهارد در «زوال» بسیاری از دغدغه‌های همیشگی خود را به نقطه اوج می‌رساند و از طریق یک روایت طولانی و پیچیده، تصویری انتقادی از خانواده و جامعه اتریش ارائه می‌دهد.
شخصیت اصلی رمان، فرانتس یوزف مورائو، مردی میانسال و متعلق به خانواده‌ای ثروتمند و اشرافی در اتریش است که سال‌ها پیش زادگاه و خانواده خود را ترک کرده و در رم زندگی می‌کند. او در این شهر به تدریس ادبیات آلمانی می‌پردازد و زندگی خود را در محیطی فرهنگی و روشنفکرانه سامان داده است. مورائو از همان جوانی با خانواده‌اش احساس بیگانگی می‌کرده و نمی‌توانسته ارزش‌ها، باورها و شیوه زندگی آنان را بپذیرد.
او فاصله گرفتن از خانواده را راهی برای نجات خود از محیطی می‌داند که به اعتقادش با تعصب، محدودیت فکری و واپس‌گرایی اداره می‌شود. زندگی در رم برای او تنها انتخاب یک محل سکونت تازه نیست، بلکه تلاشی برای ساختن هویتی مستقل و رهایی از گذشته‌ای است که همچنان بر ذهن و زندگی‌اش سایه انداخته است.
داستان با دریافت تلگرامی آغاز می‌شود که خواهران مورائو از اتریش برای او فرستاده‌اند. در این پیام کوتاه به او خبر داده می‌شود که پدر، مادر و برادرش یوهانس در یک سانحه رانندگی جان باخته‌اند. این خبر ناگهانی، مورائو را در موقعیتی قرار می‌دهد که سال‌ها تلاش کرده بود از آن دور بماند.
مرگ اعضای خانواده، او را به تنها وارث املاک و دارایی‌های گسترده خانوادگی تبدیل می‌کند و بازگشت به ولفسگ، ملک بزرگ خانوادگی در اتریش علیا، دیگر اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. بااین‌حال، آنچه در ادامه روایت اهمیت پیدا می‌کند، صرفاً مسئله مرگ و میراث نیست؛ تلگرام در واقع دریچه‌ای به گذشته می‌گشاید که مورائو تصور می‌کرد با ترک وطن و ساختن زندگی تازه، توانسته است آن را پشت سر بگذارد.
بخش نخست کتاب با عنوان «تلگرام» عمدتاً در آپارتمان مورائو در رم می‌گذرد. او پس از دریافت خبر مرگ خانواده، به تصاویر اعضای خانواده‌اش نگاه می‌کند و خاطرات دوران کودکی و نوجوانی خود را مرور می‌کند. هر عکس بهانه‌ای می‌شود تا به گذشته بازگردد و درباره روابطش با پدر، مادر، برادر و خواهرانش بیندیشد.
در خلال این خاطرات، به‌تدریج تصویری از خانواده‌ای شکل می‌گیرد که از نظر مورائو، بیش از آنکه بر پایه محبت و تفاهم بنا شده باشد، تحت تأثیر تعصب، اقتدارگرایی و ظاهرسازی قرار داشته است. او به‌ویژه از رفتار پدر و مادرش انتقاد می‌کند و معتقد است که فضای حاکم بر خانه ولفسگ، امکان رشد آزادانه اندیشه و شکل‌گیری شخصیتی مستقل را از او گرفته است.
یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در خاطرات مورائو آشکار می‌شود، گذشته سیاسی و اخلاقی خانواده او در دوران حکومت نازی‌هاست. خانواده مورائو در سال‌های جنگ جهانی دوم و پس از آن، ارتباطات و مناسباتی داشته‌اند که از نظر او نشان‌دهنده سازش با قدرت و چشم‌پوشی از جنایت‌های تاریخی است. او از اینکه خانواده‌اش در ظاهر به ارزش‌های مذهبی، اخلاقی و اجتماعی پایبند بوده‌اند، اما در عمل با جریان‌های فکری و سیاسی مسئول فجایع آن دوران همدلی یا همکاری داشته‌اند، به‌شدت خشمگین است.
در این میان، ولفسگ دیگر صرفاً یک خانه قدیمی و ملک خانوادگی نیست؛ این مکان به نمادی از گذشته‌ای تبدیل می‌شود که در آن ثروت، قدرت، مذهب و سیاست در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و حقیقت‌های ناخوشایند تاریخی پشت ظواهر محترمانه پنهان مانده‌اند.
مورائو در کنار انتقاد از خانواده، نگاهی بسیار تند به جامعه اتریش دارد. او معتقد است که بسیاری از مردم کشورش، با وجود گذشت سال‌ها از پایان جنگ، هنوز حاضر نیستند مسئولیت تاریخی خود را بپذیرند. از دید او، جامعه با فراموشی گزینشی، انکار گذشته و پناه بردن به ارزش‌های ظاهری، خود را از مواجهه با حقیقت معاف کرده است.
برنهارد از زبان این شخصیت، نهادهای مذهبی، سیاسی و اجتماعی را نیز به نقد می‌کشد و نشان می‌دهد که چگونه قدرت می‌تواند در پوشش سنت، اخلاق و احترام عمومی به حیات خود ادامه دهد. به همین دلیل، «زوال» را نمی‌توان صرفاً رمانی درباره اختلافات خانوادگی دانست؛ این اثر به شکلی گسترده‌تر، به مسئله حافظه تاریخی و مسئولیت یک جامعه در برابر گذشته خود می‌پردازد.
در این میان، رابطه مورائو با برخی شخصیت‌های خارج از خانواده نیز اهمیت پیدا می‌کند. یکی از این افراد، گامبتی، شاگرد ایتالیایی اوست که مورائو با او درباره ادبیات، فلسفه و مسائل فکری گفت‌وگو می‌کند. گامبتی برای راوی فرصتی فراهم می‌آورد تا اندیشه‌هایش را بیان کند و در خلال گفت‌وگو با او، بار دیگر به ارزیابی تجربه‌های زندگی خود بپردازد.
مورائو همچنین از عمویش گئورگ یاد می‌کند؛ شخصیتی که برخلاف دیگر اعضای خانواده، تأثیری مثبت بر او گذاشته و در شکل‌گیری نگاه مستقلش به زندگی نقش داشته است. این روابط نشان می‌دهند که مورائو، با وجود بدبینی عمیق نسبت به محیط خانوادگی و اجتماعی خود، همچنان برای اندیشه آزاد، فرهنگ و ارتباط انسانی ارزش قائل است.
بخش دوم رمان با عنوان «وصیت‌نامه» آغاز می‌شود و مورائو را به ولفسگ بازمی‌گرداند؛ مکانی که سال‌ها از آن گریخته و اکنون به دلیل مرگ اعضای خانواده ناچار است دوباره با آن روبه‌رو شود. بازگشت او صرفاً سفری برای شرکت در مراسم خاک‌سپاری نیست، بلکه مواجهه‌ای مستقیم با تمام خاطرات و تناقض‌هایی است که در بخش نخست روایت شده‌اند. او در آنجا با خواهرانش، آشنایان قدیمی و کسانی روبه‌رو می‌شود که همچنان به مناسبات و ارزش‌های گذشته وفادار مانده‌اند.
مراسم خاک‌سپاری نیز برای او به صحنه‌ای تبدیل می‌شود که در آن می‌تواند تداوم همان روابط و باورهای مورد انتقادش را مشاهده کند. حضور شخصیت‌های مذهبی و سیاسی و مناسبات اجتماعی پیرامون مراسم، بار دیگر شکاف میان ظاهر محترمانه جامعه و واقعیت تاریخی آن را برای مورائو آشکار می‌سازد.
یکی از محورهای مهم این بخش، مسئله میراث و معنای به‌ارث بردن است. مورائو اکنون صاحب همان املاکی شده است که سال‌ها آن‌ها را نماد تباهی و وابستگی می‌دانست. او با تناقضی جدی روبه‌روست: از یک سو، وارث ثروت و جایگاهی است که خانواده‌اش برای او به جا گذاشته‌اند و از سوی دیگر، نمی‌خواهد ادامه‌دهنده همان نظام ارزشی و مناسباتی باشد که تمام عمر از آن‌ها گریخته است.
در اینجا میراث تنها مجموعه‌ای از زمین‌ها، ساختمان‌ها و دارایی‌های مادی نیست؛ میراث واقعی، مجموعه‌ای از خاطرات، مسئولیت‌ها، باورها و گناهانی است که از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند. مورائو باید تصمیم بگیرد که با این گذشته چه کند و آیا می‌تواند بدون تداوم بخشیدن به آن، از موقعیت تازه خود خارج شود یا خیر.
عنوان «زوال» در این نقطه معنایی چندلایه پیدا می‌کند. مورائو در طول روایت بارها از نوشتن اثری سخن می‌گوید که قصد دارد در آن همه آنچه را درباره ولفسگ و خانواده‌اش می‌داند ثبت کند. او می‌خواهد با نوشتن، گذشته را از ذهن خود بیرون بریزد و به نوعی آن را محو کند. اما این تلاش با تناقضی اساسی همراه است: برای فراموش کردن گذشته، ابتدا باید آن را با تمام جزئیات به یاد آورد و بازگو کرد. هرچه بیشتر می‌نویسد و به خاطرات بازمی‌گردد، بیشتر درمی‌یابد که گذشته چیزی نیست که بتوان به‌آسانی از آن خلاص شد.
از این منظر، نوشتن هم وسیله‌ای برای رهایی است و هم شکلی از بازگشت مداوم به همان چیزی که نویسنده قصد نابود کردنش را دارد. زوال در این معنا، هم به فروپاشی یک نظام خانوادگی و اجتماعی اشاره دارد و هم به کوشش ذهن انسان برای پاک کردن آثار آن از وجود خویش.
از نظر ساختار و شیوه روایت، «زوال» یکی از تجربه‌های ادبی متفاوت و جسورانه برنهارد به شمار می‌رود. کتاب از دو بخش اصلی تشکیل شده است و هر بخش با یک جریان پیوسته و طولانی از اندیشه‌ها و خاطرات راوی پیش می‌رود. نویسنده برخلاف شیوه متعارف داستان‌گویی، به گفت‌وگوهای متعدد، فصل‌بندی‌های معمول و حوادث پیاپی متکی نیست؛ در عوض، خواننده را مستقیماً وارد ذهن مورائو می‌کند.
روایت از خاطره‌ای به خاطره دیگر، از موضوعی به موضوع دیگر و از یک داوری به داوری بعدی حرکت می‌کند. تکرار عبارت‌ها، بازگشت مداوم به ایده‌های مشخص، اغراق در توصیف‌ها و جملات بلند و تو در تو، از ویژگی‌های برجسته نثر برنهارد هستند. این شیوه در ابتدا ممکن است دشوار و حتی خسته‌کننده به نظر برسد، اما به‌تدریج ریتم خاصی ایجاد می‌کند که با آشفتگی ذهنی، خشم فروخورده و وسواس فکری شخصیت اصلی هماهنگ است.
در نهایت، «زوال» رمانی درباره تلاش انسان برای بریدن از گذشته، مواجهه با حقیقت و یافتن راهی برای زندگی مستقل از میراثی است که به او تحمیل شده است. برنهارد در این اثر نشان می‌دهد که گذشته خانوادگی و تاریخی، حتی زمانی که انسان از آن فاصله می‌گیرد، همچنان می‌تواند در شکل‌گیری هویت و نگرش او نقش داشته باشد.
مورائو می‌خواهد خود را از خانواده، سرزمین و تاریخش جدا کند، اما همین تلاش برای جدایی، او را وادار می‌کند بیش از هر زمان دیگری به آن‌ها بیندیشد. کتاب در عین حال پرسش‌هایی اساسی درباره بخشش، مسئولیت، حقیقت، حافظه و امکان رهایی مطرح می‌کند. «زوال» اثری نیست که خواننده را با یک داستان پرحادثه یا پایانی ساده و آرامش‌بخش همراه کند؛ بلکه تجربه‌ای عمیق از ورود به ذهن انسانی معترض است که می‌کوشد با نوشتن، آنچه را در تمام عمر آزارش داده است، برای همیشه از میان بردارد.
رمان زوال در وب‌سایت goodreads دارای امتیاز ۴.۳۱ با بیش از ۳۶۰۰ رای و ۴۲۰ نقد و نظر است.
خلاصه‌ی داستان زوال
رمان «زوال» با دریافت یک تلگرام از سوی خواهران فرانتس یوزف مورائو، شخصیت اصلی داستان، آغاز می‌شود. او که سال‌هاست در رم زندگی می‌کند و به تدریس ادبیات آلمانی مشغول است، از طریق این پیام مطلع می‌شود که پدر، مادر و برادرش یوهانس در یک سانحه رانندگی جان خود را از دست داده‌اند. این خبر ناگهانی او را با گذشته‌ای روبه‌رو می‌کند که سال‌ها کوشیده از آن فاصله بگیرد. مرگ اعضای خانواده همچنین او را به تنها وارث املاک و دارایی‌های خانوادگی تبدیل می‌کند و بازگشت به زادگاهش، ولفسگ در اتریش، را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد.
پس از دریافت خبر، مورائو در آپارتمان خود در رم می‌ماند و به تماشای عکس‌های خانوادگی می‌پردازد. تصاویر اعضای خانواده، خاطرات دوران کودکی و نوجوانی را در ذهنش زنده می‌کنند. او از طریق این خاطرات، رابطه خود با پدر، مادر، برادر و خواهرانش را مرور می‌کند و به یاد می‌آورد که چگونه از همان سال‌های نخست زندگی احساس بیگانگی با محیط خانوادگی داشته است. به اعتقاد او، خانه ولفسگ فضایی آکنده از تعصب، اقتدارگرایی، ریاکاری و محدودیت فکری بوده و خانواده‌اش هیچ‌گاه نتوانسته‌اند آزادی اندیشه و استقلال شخصیت او را تحمل کنند.
مورائو در مرور گذشته، بیش از همه به شخصیت پدر و مادرش می‌پردازد. او آن‌ها را نمایندگان نوعی تفکر سنتی و واپس‌گرا می‌داند که در ظاهر به اخلاق، مذهب و آداب اجتماعی پایبند بوده‌اند، اما در عمل رفتار و نگرشی متناقض داشته‌اند. برادرش یوهانس نیز در نظر او بخشی از همان فضای خانوادگی است که هرگز نتوانسته با آن ارتباط برقرار کند.
او از اینکه اعضای خانواده به جای مواجهه با واقعیت‌ها، همواره به حفظ موقعیت اجتماعی و ظاهر محترمانه خود اهمیت داده‌اند، خشمگین است. این خاطرات نشان می‌دهند که فاصله گرفتن از خانواده برای مورائو صرفاً یک انتخاب جغرافیایی نبوده، بلکه تلاشی برای رهایی از نظام فکری و ارزشی آنان بوده است.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های خاطرات مورائو به گذشته سیاسی خانواده و ارتباط آن‌ها با جریان نازیسم مربوط می‌شود. او معتقد است خانواده‌اش در دوران حکومت نازی‌ها و سال‌های جنگ جهانی دوم با ساختار قدرت آن زمان همراهی داشته‌اند و پس از پایان جنگ نیز هرگز به‌درستی با مسئولیت اخلاقی خود روبه‌رو نشده‌اند. از نظر او، جامعه اتریش نیز به همین شیوه رفتار کرده است؛ بسیاری از مردم با فراموش کردن یا انکار گذشته، تلاش کرده‌اند خود را از مسئولیت فجایع تاریخی دور نگه دارند. مورائو این رفتار را نشانه‌ای از فساد اخلاقی و فکری می‌داند و به همین دلیل، انتقادهایش از خانواده به نقدی گسترده‌تر از تاریخ و جامعه کشورش تبدیل می‌شود.
در خلال این خاطرات، مورائو از افرادی نیز یاد می‌کند که در شکل‌گیری شخصیت و جهان‌بینی او تأثیر داشته‌اند. گئورگ، عمویش، یکی از معدود اعضای خانواده است که او برایش احترام قائل بوده و از او به‌عنوان انسانی متفاوت با دیگران یاد می‌کند. همچنین گامبتی، شاگرد ایتالیایی مورائو، در زندگی روزمره او جایگاه خاصی دارد.
مورائو در گفت‌وگو با گامبتی درباره ادبیات، هنر، فلسفه و جامعه سخن می‌گوید و از این طریق فرصت پیدا می‌کند افکار و انتقادهای خود را بیان کند. این گفت‌وگوها در کنار خاطرات خانوادگی، بخش مهمی از روایت را تشکیل می‌دهند و نشان می‌دهند که ذهن مورائو پیوسته در حال بازنگری گذشته و ارزیابی جهان پیرامون است.
بخش نخست رمان با مرور خاطرات و اندیشه‌های مورائو در رم ادامه پیدا می‌کند. او بارها به این مسئله بازمی‌گردد که چرا خانواده‌اش را ترک کرده و چرا زندگی در اتریش برایش غیرقابل‌تحمل بوده است. در نگاه او، ولفسگ نه‌فقط یک ملک خانوادگی، بلکه نماد مجموعه‌ای از باورها و مناسباتی است که از آن‌ها بیزار است.
بااین‌حال، مرگ اعضای خانواده نشان می‌دهد که حتی فاصله جغرافیایی نیز نتوانسته او را به‌طور کامل از گذشته جدا کند. او همچنان درگیر خاطرات و تأثیرات آن دوران است و اکنون باید به مکانی بازگردد که تمام تلاشش را برای فراموش کردن آن به کار گرفته بود.
در بخش دوم کتاب، مورائو به اتریش بازمی‌گردد تا در مراسم خاک‌سپاری پدر، مادر و برادرش شرکت کند و به امور مربوط به میراث خانوادگی رسیدگی کند. ورود دوباره به ولفسگ، خاطرات قدیمی را با شدت بیشتری زنده می‌کند. او در این بازگشت با خواهرانش و شماری از آشنایان و افراد مرتبط با خانواده روبه‌رو می‌شود.
فضای مراسم خاک‌سپاری و مناسبات اجتماعی پیرامون آن، بار دیگر همان رفتارها و ارزش‌هایی را پیش چشمش قرار می‌دهد که سال‌ها از آن‌ها انتقاد کرده است. او در برخورد با اطرافیان، حضور پررنگ سنت‌ها و تشریفات مذهبی و اجتماعی را مشاهده می‌کند و این مناسبات را نشانه‌ای از تداوم همان تفکر قدیمی می‌داند.
در جریان حضور در ولفسگ، مورائو بیش از گذشته به معنای میراثی که به او رسیده است فکر می‌کند. او اکنون مالک املاک و دارایی‌هایی شده که خانواده‌اش طی سال‌ها در اختیار داشته‌اند؛ اما این میراث برایش صرفاً ثروتی مادی نیست. ساختمان‌ها، زمین‌ها و وسایل خانوادگی همگی با خاطرات و تجربه‌هایی پیوند خورده‌اند که او از آن‌ها گریزان بوده است.
از یک سو، نمی‌خواهد به ادامه‌دهنده راه خانواده تبدیل شود و از سوی دیگر، نمی‌تواند از این واقعیت چشم‌پوشی کند که اکنون خود بخشی از همان ساختار خانوادگی و اجتماعی شده است. این وضعیت، تضادی عمیق میان گذشته‌ای که از آن بیزار است و موقعیت تازه‌ای که ناخواسته به دست آورده، ایجاد می‌کند.
در تمام طول روایت، مورائو از تصمیم خود برای نوشتن کتابی درباره ولفسگ و خانواده‌اش سخن می‌گوید. او می‌خواهد همه آنچه را درباره گذشته می‌داند ثبت کند؛ از رفتار اعضای خانواده گرفته تا مناسبات سیاسی و اجتماعی و حقیقت‌هایی که به اعتقاد او همواره پنهان مانده‌اند. نوشتن برای او راهی است تا بتواند گذشته را تحلیل کند، از آن فاصله بگیرد و سرانجام آن را از ذهن خود بیرون براند.
بااین‌حال، هرچه بیشتر به یاد می‌آورد و می‌نویسد، بیشتر در همان خاطرات گرفتار می‌شود. تلاش برای نابودی گذشته، خود به نوعی بازسازی مداوم آن تبدیل می‌شود و او درمی‌یابد که رهایی از چیزی که بخش مهمی از هویت انسان را شکل داده، به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.
در پایان، مورائو با واقعیتی روبه‌روست که در سراسر زندگی از پذیرش آن گریخته است: او هرقدر هم از خانواده و گذشته‌اش فاصله گرفته باشد، همچنان از طریق خاطرات، میراث و تجربه‌های شخصی با آن‌ها پیوند دارد. مرگ اعضای خانواده، بازگشت به ولفسگ و مواجهه با املاک به‌جامانده، او را وادار کرده است بار دیگر درباره هویت و جایگاه خود بیندیشد.
رمان بیش از آنکه بر وقوع حوادث بیرونی تکیه داشته باشد، روایت فروپاشی درونی و ذهنی شخصیتی است که می‌خواهد همه پیوندهای خود با گذشته را قطع کند. مورائو در تلاش برای ثبت و نابودی آن گذشته، با تناقضی اساسی مواجه می‌شود: برای محو کردن چیزی، ناچار است بارها آن را به خاطر بیاورد.
بخش‌هایی از زوال
باید به خودمان اجازه اندیشیدن بدهیم، باید جرئت فکر کردن داشته باشیم، حتی اگر شکست بخوریم. این در ذات امور است که ما همواره شکست می‌خوریم؛ زیرا ناگهان درمی‌یابیم که دیگر نمی‌توانیم افکارمان را نظم و ترتیب دهیم؛ چراکه فرایند اندیشیدن مستلزم آن است که هر فکری را که وجود دارد، هر اندیشه ممکنی را در نظر بگیریم. در حقیقت، ما همیشه شکست خورده‌ایم؛ درست مانند همه دیگران، هر کسی که بوده‌اند، حتی بزرگ‌ترین اندیشمندان.
آن‌ها نیز در نقطه‌ای ناگهان شکست خورده‌اند و نظام فکری‌شان فروپاشیده است؛ همان‌گونه که نوشته‌هایشان این حقیقت را ثابت می‌کند. ما این نوشته‌ها را تحسین می‌کنیم، زیرا آن‌ها بیش از هر چیز دیگری تا دورترین مرزهای شکست پیش رفته‌اند. با خودم فکر کردم: اندیشیدن یعنی شکست خوردن.
…………………..
بارها مشاهده کرده‌ام افرادی که در تمام طول زندگی‌شان نفرت‌انگیز و زننده به شمار می‌رفته‌اند، پس از مرگشان چنان از آن‌ها سخن گفته می‌شود که گویی هرگز چنین آدم‌هایی نبوده‌اند. این رفتار همیشه به نظرم بی‌مزه و شرم‌آور آمده است. مرگ یک انسان، او را به شخص دیگری یا انسانی بهتر تبدیل نمی‌کند؛ اگر احمق بوده، مرگش او را نابغه نمی‌کند و اگر هیولا بوده، به قدیس تبدیلش نمی‌کند.
وقتی کسی که در تمام عمرش انسانی وحشتناک و شخصیتی به‌تمامی فرومایه بوده است از دنیا می‌رود، چگونه می‌توانم ناگهان ادعا کنم که او نه انسانی وحشتناک و نه شخصیتی فرومایه، بلکه انسانی خوب بوده است؟ ما هر روز هنگام مرگ آدم‌ها شاهد چنین رفتارهای زننده‌ای هستیم.
……………….
به افتخار گوته، این خرده‌بورژوای فیلسوف‌مآب؛ گوته، این فرصت‌طلب زندگی، که ماریا همیشه درباره‌اش می‌گفت: او جهان را وارونه نکرد، بلکه سرش را در باغچه کوچک آلمانی‌ها فرو برده است. به افتخار گوته، این شماره‌گذار سنگ‌ها، ستاره‌شناس و انگشت‌مکِ فیلسوف‌مآب آلمانی‌ها که مربای روح آن‌ها را در شیشه‌های خانگی‌شان بسته‌بندی کرده است تا برای هر موقعیت و هر منظوری آماده باشد.
به افتخار گوته که حقایق پیش‌پاافتاده را دسته‌بندی کرد و از طریق کوتا، به‌عنوان والاترین دستاورد فکری به آلمانی‌ها فروخت و معلمان مدرسه نیز آن‌ها را چنان در گوششان فرو کردند که سرانجام گوش‌هایشان کاملاً مسدود شد. […]
گفتم: گوته معده همه را به هم می‌زند، جز آلمانی‌ها را؛ آن‌ها به گوته همان‌قدر ایمان دارند که به یک شگفتی جهانی. حال آنکه این شگفتی جهانی چیزی نیست جز باغبانی خرده‌بورژوا و فیلسوف‌مآب.
گفتم: گوته در هیچ زمینه‌ای به والاترین مرتبه دست نیافته است؛ در همه‌چیز، تنها به حد متوسط رسیده است.
اگر به کتاب زوال علاقه دارید، بخش معرفی برترین آثار ادبیات اتریش در وب‌سایت هر روز یک کتاب، شما را با سایر آثار مشابه نیز آشنا می‌کند.
